Dizüstü bilgisayarlar, tabletler ve akıllı telefonların ortak bir özelliği de şarjlarının daima yetersiz kalmayı başarmasıdır. Modern işlemcilerin oldukça gelişmiş güç tasarrufu özellikleri olabilir, fakat çoğu zaman gözden kaçan ufak fonksiyonlar veya hatalar, sistemin normalden çok daha fazla enerji tüketmesine sebep olabilmektedir. Test bilgisayarımızda açtığımız foobar200 adlı medya oynatıcı, internet radyosunu kapattığımızda dahi işlemci gücünün %25’ini tek başına harcıyordu. Dizüstü bilgisayarımızın güç tüketimini 13 watt yerine 26 watt’a çıkartan bu uygulama, herhangi bir şey gerektirmeden pil ömrünü de yarıya indiriyordu. Uygulamayı durdurduktan sonra işlemci yükü sıfıra düştü ve güç tüketimi normal değerlere dönüş yaptı. Ardından yaptığımız güncelleme ise sorunu çözdü. Yine de farkında olmadığımız uygulama veya hatalar Windows sisteminin ve donanımların haddinden fazla güç tüketmesine sebebiyet vermeye devam ediyorlar. Biz de Windows 10 platformunda çalışan dizüstü bilgisayarımızı bir güç ölçere bağlayarak hangi işlemin güç tüketimini ne kadar etkilediğini sizler için inceledik.

Müsrif Bir Windows

Eski sayılabilecek Lenovo Thinkpad x201 (i5-520M işlemcili) test bilgisayarımız, boştayken 13 watt enerji tüketiyor. Fakat bu değerin minimum tüketim olduğunu belirtelim. İşlemcinin yükü %1-5 civarı olsa dahi tüketim 20 watt civarına çıkıyor. Yani arka planda Windows 10’a ait anti-virüs programları, güncellemeler, Windows Mağaza, arama fonksiyonları, hizmetler ve Prefetch gibi özellikler açıkken 13 watt tüketim görmek pek de mümkün değil. Bilgisayarı açtığımız ilk 10 dakika içerisinde ortalama güç tüketimi 16.2 watt’a yükseldi. Bu, 63 watt-saatlik bir batarya ile 3 saat 53 dakikalık bir pil ömrüne denk geliyor.

Arka plan aktivitelerini durdurmak için Spybot Anti-Beacon yazılımını kurduk. Uygulamanın tavsiye ettiği tüm hizmeteri kapattıktan sonra ilk 10 dakikada gözlenen ortalama tüketim 13.1 watt’a düştü. Bu durum bize ekstra %22’lik pil ömrü (toplamda 4 saat 48 dakika) sağladı. Ardından Anti-Beacon tarafından “uyuşturulmuş” Windows 10 sistemimizde program testlerine giriştik.

“Windows 10 Creators Update” güncellemesinden bu yana, işletim sistemimin bir güç tasarrufu modu bulunuyor. Pil seviyesi belirlenen bir değere düştüğü zaman aktif hale gelen bu özellik ile arka plan aktiviteleri büyük oranda kısıtlanıyor. Bu değerin yüzde 80 ila 90 civarına ayarlanmasını tavsiye ediyoruz. (Ayarlar>Sistemi>Pil yolunu izleyerek ayarlayabilirsiniz.) Böylece güç tasarrufu modu optimum şekilde çalışacaktır. Bu modun bataryayı nasıl etkilediğini ise ölçmek mümkün değil zira yalnızca düşük pil durumunda devreye giriyor.

Hareketli İmleçler Gereksiz Enerji Harcıyor

Boşta duran programların işlemciye yük bindirmemesi durumu ne yazık ki yalnızca basit ve küçük boyutlu yazılımlar için geçerli. Windows Editor veya LibreOffice Writer programları boşta iken hemen hemen sıfır işlemci yüküne sebebiyet verdiler. Güç tüketimi 13.1 watt olarak gözlendi. Microsoft Word 2016 ise boş bir sayfadayken bile imlecin yanıp sönmesinin de etkisiyle sürekli olarak yüzde 2-3 civarı ekstra işlemci yüküne neden oldu. Güç tüketimi ölçümleri 15 watt değerini gösterdi. Google Chrome’un da benzer problemleri var. Boş bir sayfadayken dahi tüketimi 17 watt’a çıkarttı. Boş bir Google Dokümanlar sayfası, yine yanıp sönen imleç etkisiyle ekstra yüzde 2-3 tüketim artışına sebep olarak güç ölçümünde okunan değerleri 19 watt’a yükseltti. (Bu değer, çevrimdışı LibreOffice’e göre %45 daha fazla.) Chrome/Google Dokümanlar ve Word, yanıp sönen imleç görüntülenmediğinde (mesela bir metin seçiliyken) 2 watt daha az tüketim yaptırıyor. “Denetim Masası>Klavye” yolunu izleyerek “İmleç yanıp sönme hızı” değerini yavaşlatarak işlemcinizi rahatlatabilirsiniz. Animasyonların nasıl iptal edileceğini “Uygulamalar” bölümünde açıklayacağız. Kısaca özetlemek gerekirse: Pil ömrünüzü daha tasarruflu kullanmak için bulut tabanlı internet uygulamalarından kaçınarak kurulu yazılımlara yönelin. Kullandığınız yazılımları da tasarruflu olacak şekilde yapılandırın.

Gereksiz Donanımlardan Kurtulun

Bilgisayarınıza bağlı tüm donanımlar belli bir enerjiye ihtiyaç duyar. Pilinizi tam verimle kullanmak için ihtiyaç duymadığınız her şeyi çıkartmalısınız. Test bilgisayarımızda takılı 4 GB’lık USB 2.0 cihazımız 1 watt güç harcıyordu. LED bir fare ise 0.5 watt ek güce ihtiyaç duyuyor. İkisini de çıkartarak dizüstü bilgisayara 24 dakikalık ek pil ömrü sağladık. Ekran parlaklığının da pil ömrüne büyük bir etkisi var. Parlaklığı çoğu kapalı alanda rahatsızlık vermeyecek olan %50 değerine düşürerek, dizüstü bilgisayarımızın 42 dakika daha fazla çalışmasını garanti altına almış olduk. Kablosuz bağlantı ve Bluetooth özelliklerini de kapatmak 1 watt’a yakın bir güç tasarrufu sağladı. Fakat bu özellikleri kapatma sırasında işlemci kısa bir süreliğine de olsa yüksek performans ile çalışacağından, özellikle de kablosuz ağın uzun süre kullanılmayacak ise kapatılması daha makul olacaktır.

Test amaçlı taktığımız LAN kablosuz güç tüketiminde gözlenebilir bir artışa sebebiyet vermedi. Kablosuz bağlantı yerine LAN üzerinden internet erişimi sağlayarak da tasarruf edebilmek mümkün.

Uygulamalar: Şeytan Ayrıntıda Gizli

Doğru uygulamaları doğru ayarlarla kullanarak pil ömrünüzü maksimum seviyeye çıkarabilirsiniz. Uzun süre kullanılan programlar, tarayıcılar, video oynatıcıları ve ofis yazılımlarını test ettik.

Sayfaları da Tasarruflu Gezmelisiniz

Evet yanlış okumadınız, herhangi bir internet sayfasını aşağı veya yukarı doğru kaydırmak da (oluşan animasyonlardan ötürü) fazladan enerji tüketimine sebep olabiliyor. Firefox ile gerçekleştirdiğimiz denemede hareketsiz iken 17 watt enerji harcayan sistem, fare tekerleğini çevirerek veya tekerleğe basıp yapılan sayfa gezintileri sırasında 24 watt harcamaya başladı. Sayfa atlama yöntemini kullandığımızda (boşluk veya Page Down tuşları ile) 17 watt değerinde kaldı. Oldukça tasarruflu olduğu söylenen Microsoft Edge tarayıcı, aynı sayfa açıkken 13 watt güç ihtiyacı duyuyordu. Sayfayı animasyon ile kaydırdığımızda ise bu ihtiyaç 18 watt’a yükseldi. Windows 7 kullanıcıları bu animasyonları iptal etmek için [Win]+[U] kombinasyonu ile “Erişim kolaylığı merkezi”ne girebilirler. “Bilgisayarı ekransız kullan” seçeneğinden tüm animasyonları iptal etmek mümkün. Windows 10’da ise “Erişim kolaylığı>Diğer seçenekler>Animasyonlar” yolunu izlemelisiniz.

Video izleme söz konusu olduğunda çoğu medya oynatıcı donanımların tüm gücünden faydalanıyor. Windows 7 ile deneme yaptığımızda programlar arasında oldukça fark olduğunu gözlemledik. En tasarruflu olan ise Windows Media Player idi. Lenovo X201 Windows 10 ile yaptığımız denemelerde VLC, Media Player Classic ve Windows Media Player’ın 1080p videolarda 24 watt güç harcadıklarını gördük. İnternetten izlenen videolarda ise tüketim ortalaması, tarayıcı ve video kalitesi faktörlerine bağlı. Firefox tarayıcı ile YouTube üzerinden izlenen 360p bir video 25 watt enerji tüketirken, 720p kaliteye geçiş yapmak ekstra 5 watt daha harcamak anlamına geliyor. Microsoft Edge ise, aynı videoları sırası ile 23.5 ve 24.8 watt güç harcayarak oynatmayı başardı.

Android Tasarruf Fonksiyonlarını Kullanın

Mobil cihazınızın ekran boyutu artıkça, ekran parlaklığının pil ömrüne etkisi de o kadar artar. Eğer cihazınızda mevcutsa otomatik parlaklık ayarını aktive edin. Böylece ekran, çevreye göre kendini ayarlayacaktır. Şayet bu özellik yoksa, ayarlardan ekran parlaklığını bulun ve herhangi bir okuma zorluğu çekmeyeceğiniz en düşük parlaklık değerine ayarlayın. Güç tüketimi piramidinin ikinci basamağında uygulamalar yer almaktadır. Bilhassa GPS ve diğer hizmetleri gereksiz kullanan uygulamalar pil ömrünüzü bir hayli kısaltabilir. Facebook ve Messenger uygulamaları yaptığımız testlerde göze çarpacak şekilde fazla güç tükettiler. “Ayarlar>Cihaz>Pil” yolunu izleyerek hangi uygulamaların ne kadar güç tükettiklerini öğrenebilirsiniz. Ayrıca çoğu uygulamanın sistem talepleri de “Google Play Hizmetler” üzerinden karşılanıyor. Bu nedenle de güç harcamaları artabiliyor. Şayet ilgili uygulamaların etkisi %30’un üzerindeyse, “Ayarlar>Kullanıcı>Konum” yolunu izleyerek konum fonksiyonlarını devre dışı bırakın. Eğer pozitif etki görürseniz, konum fonksiyonunu gerekli olmadıkça açmayın. Bunların dışında, fazla güç tüketen uygulamalarınızı silmeyi de tercih edebilirsiniz. Bu sırada uygulamanın varlığı olmadan idare edip etmeyeceğinizi deneyebilir veya uygulamanın alternatiflerini kurarak güç tüketim değerlerini karşılaştırabilirsiniz.


Daha Fazla İlişkili Makale
Daha Fazla: Erman Güneş
Daha Fazla: Mobil

Buna da Bakabilirsiniz:

Spotify Alternatifi Uygulamalar Hangileri

En iyi online müzik dinleme ve indirme uygulaması hangisidir? Android veya İos için kullan…